Ký sinh trùng Gregarine trên tôm là gì?

Ký sinh trùng Gregarine trên tôm là một nhóm nguyên sinh động vật (trùng hai tế bào), ký sinh chủ yếu trong đường ruột tôm. Chúng bám trực tiếp vào niêm mạc ruột, hút dinh dưỡng và gây tổn thương hệ tiêu hóa, làm tôm ăn nhiều nhưng không lớn.
Gregarine không gây chết nhanh như virus, nhưng chính sự “ăn mòn” kéo dài này lại là nguyên nhân sâu xa dẫn đến:

• Tôm kém ăn
• Chậm lớn, còi cọc
• Phân trắng kéo dài
• Giảm năng suất nghiêm trọng

Dấu hiệu nhận biết ký sinh trùng Gregarine trên tôm

Biểu hiện bên ngoài

• Tôm chậm lớn, size không đồng đều
• Ăn yếu, phản xạ kém
• Vỏ mềm, màu sắc sậm hoặc nhợt
• Có thể chết rải rác nếu nhiễm nặng

Quan sát đường ruột

• Ruột trống rỗng, đứt quãng

• Phân trắng, phân lỏng dính vào nhá

• Ruột nhạt màu, không đầy thức ănp

Kiểm tra chuyên sâu

• Khi soi kính hiển vi, có thể thấy rõ ký sinh trùng Gregarine trên tôm trong lòng ruột với hình dạng đặc trưng.
• 

Tác hại của ký sinh trùng Gregarine trên tôm

1. Cướp dinh dưỡng

Ký sinh trùng Gregarine trên tôm bám vào thành ruột, tranh giành trực tiếp dinh dưỡng, khiến tôm ăn vẫn nhiều nhưng không tăng trọng

2. Gây tổn thương ruột

Chúng làm viêm, hoại tử niêm mạc ruột, khiến khả năng hấp thu dinh dưỡng giảm mạnh, tạo “cửa ngõ” cho vi khuẩn xâm nhập.

3. Là nguyên nhân gốc của bệnh phân trắng

Thực tế cho thấy, ký sinh trùng Gregarine trên tôm thường kết hợp với vi khuẩn Vibrio để gây ra bệnh phân trắng (WFD) – một trong những bệnh gây thiệt hại kinh tế nặng nhất hiện nay.

Nguyên nhân và điều kiện phát triển của Gregarine

Vật chủ trung gian

• Ốc, hến, giun, sinh vật đáy là nguồn mang bào tử Gregarine
• Tôm ăn phải → nhiễm bệnh

Môi trường thuận lợi

• Ao nuôi mật độ cao
• Đáy ao dơ, nhiều mùn bã hữu cơ
• Mùa nắng nóng kéo dài

Thời điểm dễ bùng phát

Thường xuất hiện mạnh khi tôm 40–50 ngày tuổi, giai đoạn nhu cầu dinh dưỡng tăng cao.

Giải pháp phòng và kiểm soát ký sinh trùng Gregarine trên tôm

1. Cải tạo ao nuôi ngay từ đầu

• Diệt ốc, hến – vật chủ trung gian
• Xử lý đáy ao kỹ, hạn chế chất hữu cơ tồn dư

2. Quản lý môi trường ao

• Giữ đáy sạch, hạn chế bùn dơ
• Ổn định pH, oxy, hạn chế sốc môi trường

3. Phát hiện sớm

• Kiểm tra định kỳ đường ruột tôm
• Soi kính hiển vi khi thấy tôm ăn yếu, chậm lớn bất thường

4. Ưu tiên giải pháp sinh học

• Sử dụng vi sinh đường ruột, chế phẩm sinh học
• Có thể kết hợp tỏi hoặc sản phẩm hỗ trợ theo khuyến cáo chuyên gia
• Không lạm dụng kháng sinh vì dễ tái phát và làm ruột tôm yếu hơn

Kết luận

Ký sinh trùng Gregarine trên tôm không gây chết hàng loạt nhưng lại là “thủ phạm thầm lặng” đứng sau tôm kém ăn, phân trắng và năng suất thấp. Hiểu đúng – phát hiện sớm – xử lý đúng hướng sinh học chính là chìa khóa giúp bà con nuôi tôm bền vững và có lãi lâu dài.